محمد حسن خان اعتماد السلطنه
171
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
يكى از سياحان فرنگ كه در عهد سلطنت سلالهء مذكوره به اصفهان آمده است از دشمنيها و مقابله و مجادلهء حيدرى و نعمتى شرحى شگفت نوشته و بندهء نگارنده ترجمهء آن را در لغت اصفهان از مرآت البلدان مندرج ساخته است . بارى اين شاهنشاه گيتىپناه در ضمن اين چهل سال شمسى سلطنت جاودانه بتدريج تدبيرهاى حكيمانه برانگيخت تا اين وضع وحشيگرى و خونريزى را از ميان طبقات مردم ايران برانداخت . اينك از سالها است كه تمام محلات قديم حيدرى و محلات نعمتى با يكديگر برادرانه درمىآميزد و در عاشوراها و ساير ايام اجتماع و ازدحام به قدر محجمهاى خون نمىريزد . ايجاد رسم مبادلهء تهنيتنامهاى تلگرافى با سلاطين عصر در مواقع اعياد و جشنهاى ميلاد اين شعار شريف قبل از اين دولت در ايران مشهود نيفتاده بود در اين عهد سعادتمند همينكه مواسم هنيت مانند عيد نوروز كه هنگام تحويل شمسى به حمل و سال نو ايرانيان را روز اول است و يا جشن تولد همايونى كه ششم شهر صفر الخير است در مىرسد سلاطين با تمكين به زبان « سيم » رسم تكريم بجاى مىآورند و پادشاه ذيجاه ايران را مبارك باد مىگويند . و هكذا از اين جانب نسبت به ملوك مشاراليهم چنانكه صور تلگرامهاى متبادله هر ساله در ضمن روزنامجات رسمى اين دولت ابد بنياد به توسط اين غلام خانزاد منتشر مىشود . * شيوع استعمال چتر * افتتاح صنعت چترسازى در دار الخلافه * رواج حرفهء قندرهدوزى ، ايضا * افتتاح دكاكين اصلاح البسه از قبيل آهارزنى و اتوكشى و غيرها ، ايضا * شياع واكس كه قندرهها و نيمچكمهها و امثال آنها را رنگ مىزند * انتشار چراغهاى ديواركوب خورشيدى * افتتاح دكاكين مبلسازى در طهران * شيوع ساعتهاى شماطه * وفور استعمال ساعتهاى بغلى * رواج صنعت ساعتسازى * استعمال ساعتهاى زنگى بزرگ در ابنيهء مهمه از مشاهد و مساجد و عمارات ديوانى و نظائرها * استعمال زنگ اخبار كه بجاى چكش و سندان در بعضى از درهاى عمارات مستحدثهء دار الخلافه به كار بردهاند